Chi phí logistics luôn là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu. Trong bối cảnh cước vận tải, chi phí lưu kho và các khoản phụ phí vẫn tạo áp lực lên hoạt động sản xuất, nhiều doanh nghiệp lựa chọn tự đầu tư xe tải, kho bãi hoặc tự tổ chức một phần hoạt động logistics với kỳ vọng chủ động hơn và tiết kiệm chi phí.
Tuy nhiên, tại Hội nghị kết nối chuỗi cung ứng và dịch vụ logistics trong lĩnh vực dệt may, da giày và chế biến gỗ do Sở Công Thương TP.HCM tổ chức, nhiều chuyên gia và hiệp hội ngành hàng cho rằng việc "ôm" quá nhiều công đoạn trong chuỗi cung ứng đôi khi lại là nguyên nhân khiến chi phí logistics tăng cao.
Thay vì tự làm tất cả, doanh nghiệp cần cân nhắc mô hình thuê ngoài dịch vụ logistics, chia sẻ nguồn lực và ứng dụng công nghệ để tối ưu toàn bộ chuỗi vận hành.
Theo Hiệp hội Dệt may Thời trang TP.HCM, chi phí logistics hiện chiếm khoảng 9–10% giá thành sản phẩm dệt may, trong khi biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp chỉ dao động từ 5–10%.
Điều đó có nghĩa là chỉ cần giảm được một phần nhỏ chi phí logistics cũng có thể tạo ra tác động đáng kể đến hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp vẫn kết hợp giữa tự thực hiện và thuê ngoài dịch vụ logistics. Một phần phương tiện và kho bãi được đầu tư để xử lý các đơn hàng gấp hoặc tình huống phát sinh, phần còn lại sử dụng dịch vụ từ các đơn vị logistics chuyên nghiệp.
Cách làm này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong một số trường hợp, nhưng nếu không được tối ưu sẽ dễ dẫn đến tình trạng khai thác tài sản không hiệu quả.
Một trong những ví dụ được chia sẻ tại hội nghị là việc doanh nghiệp tự đầu tư xe tải để vận chuyển hàng hóa.
Khi xe chở hàng từ miền Nam ra miền Bắc nhưng chiều về không có hàng, doanh nghiệp vẫn phải gánh toàn bộ chi phí vận hành của chuyến xe rỗng.
Tương tự, nhiều doanh nghiệp đầu tư kho bãi riêng nhưng công suất khai thác chưa cao, khiến chi phí cố định phân bổ trên mỗi đơn hàng tăng lên.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp khác lại đang thiếu phương tiện hoặc phải thuê dịch vụ bên ngoài.
Điều này cho thấy nguồn lực trong chuỗi logistics chưa được khai thác một cách hiệu quả nếu mỗi doanh nghiệp đều vận hành độc lập.
Đối với một lô hàng xuất khẩu, chi phí logistics không chỉ dừng ở cước vận tải.
Theo đại diện Hiệp hội Xuất nhập khẩu TP.HCM, chi phí vận chuyển một container 20 feet từ Trảng Bom đến cảng Cát Lái có thể dao động từ 11,3 đến 14,4 triệu đồng, bao gồm nhiều khoản như:
Ngoài chi phí trong nước, thời gian vận chuyển quốc tế kéo dài cũng làm tăng áp lực tài chính.
Ví dụ, nếu một tuyến vận chuyển sang châu Âu kéo dài thêm khoảng 15 ngày so với trước đây, doanh nghiệp sẽ phải chờ lâu hơn để thu hồi dòng tiền, đồng thời phát sinh thêm chi phí vốn và chi phí lưu kho.
Không phải mọi doanh nghiệp đều gặp khó khăn giống nhau.
Đối với ngành gỗ, thách thức lớn nhất lại đến từ đặc điểm của hàng hóa.
Nhiều sản phẩm nội thất hoặc gỗ chế biến có kích thước lớn nên container thường đầy thể tích trước khi đạt giới hạn tải trọng.
Điều này khiến chi phí vận chuyển tính trên mỗi sản phẩm cao hơn so với nhiều ngành khác.
Đại diện Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM cũng đề xuất phát triển các điểm trung chuyển tại khu vực gần vùng nguyên liệu, kết hợp sơ chế và vận chuyển bằng đường thủy để giảm áp lực cho đường bộ và tối ưu chi phí logistics.
Một trong những giải pháp được nhiều chuyên gia nhấn mạnh tại hội nghị là kinh tế chia sẻ trong logistics.
Thay vì mỗi doanh nghiệp đều đầu tư riêng xe tải, kho bãi và hệ thống vận hành, các doanh nghiệp có thể chia sẻ nguồn lực thông qua:
Việc tối ưu công suất sử dụng của phương tiện và hạ tầng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn góp phần nâng cao hiệu quả của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Bên cạnh hạ tầng, nhiều doanh nghiệp cũng cho rằng chuyển đổi số là một trong những chìa khóa quan trọng để giảm chi phí logistics.
Hiện nay, nhiều cảng đã triển khai hệ thống cảng điện tử, cho phép doanh nghiệp thực hiện đăng ký và làm thủ tục trực tuyến.
Tuy nhiên, nếu dữ liệu giữa cảng, hãng tàu và các bên liên quan chưa được kết nối đồng bộ, quá trình xử lý vẫn có thể bị gián đoạn.
Điều này cho thấy chuyển đổi số chỉ phát huy hiệu quả khi toàn bộ chuỗi logistics cùng tham gia và chia sẻ dữ liệu.
Một điểm đáng chú ý được các chuyên gia chia sẻ là tâm lý ngại thay đổi vẫn còn khá phổ biến.
Nhiều doanh nghiệp duy trì hợp tác với cùng một nhà cung cấp dịch vụ trong nhiều năm dù trên thị trường đã có những giải pháp mới hiệu quả hơn.
Sự ổn định là cần thiết, nhưng việc thường xuyên đánh giá lại quy trình logistics, chi phí vận hành và mô hình hợp tác sẽ giúp doanh nghiệp tìm ra những cơ hội tối ưu trong dài hạn.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, logistics không còn là hoạt động hỗ trợ mà đã trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng.
Qua những chia sẻ tại hội nghị, có thể thấy chi phí logistics không chỉ đến từ cước vận tải hay một khoản phí cụ thể. Nhiều chi phí phát sinh xuất phát từ cách doanh nghiệp tổ chức và vận hành chuỗi cung ứng.
Việc tự đầu tư phương tiện, kho bãi hay tự đảm nhiệm toàn bộ quy trình có thể phù hợp trong một số trường hợp, nhưng nếu nguồn lực không được khai thác hiệu quả, tổng chi phí vận hành sẽ tăng lên.
Trong xu hướng hiện nay, doanh nghiệp ngày càng chuyển từ tư duy "sở hữu càng nhiều càng tốt" sang "tối ưu bằng cách sử dụng đúng nguồn lực". Thuê ngoài các hoạt động không phải năng lực cốt lõi, ứng dụng công nghệ và hợp tác với đối tác logistics có kinh nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trước những biến động của thị trường.
Đối với Đại Lâm Logistics, mục tiêu không chỉ là vận chuyển hàng hóa từ điểm A đến điểm B, mà còn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc xây dựng giải pháp logistics phù hợp với từng mô hình sản xuất và xuất nhập khẩu. Một chuỗi cung ứng được tối ưu không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Đại Lâm Logistics – Cùng Đại Lâm, vươn tầm thế giới
Với phương châm "Chính trực – Chủ động – Đồng hành – Trách nhiệm", Đại Lâm Logistics cung cấp các giải pháp logistics linh hoạt, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu chuỗi cung ứng, nâng cao hiệu quả vận hành và thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất nhập khẩu.
