Với hơn 3.260 km đường bờ biển, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển mạnh kinh tế biển, từ hàng hải, logistics, nuôi trồng thủy sản đến điện gió ngoài khơi và du lịch biển.
Tuy nhiên, để những lợi thế này thực sự trở thành động lực tăng trưởng, một trong những vấn đề cần giải quyết hiện nay là sự chồng chéo trong quy hoạch không gian biển và những điểm nghẽn về cơ chế, thủ tục đầu tư.
Khi nhiều ngành cùng phát triển trên một không gian biển, bài toán quy hoạch trở nên phức tạp hơn.
Theo ý kiến được đưa ra tại hội thảo về cơ chế, chính sách thúc đẩy kinh tế biển bền vững, một số dự án điện gió ngoài khơi được đề xuất tại khu vực cửa sông, cửa biển – nơi đồng thời có các tuyến hàng hải và luồng tàu ra vào cảng.
Nếu các công trình như turbine điện gió được bố trí quá gần luồng hàng hải, không gian điều động của tàu có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết bất lợi.
Bên cạnh đó, tình trạng lồng bè và hoạt động nuôi trồng thủy sản lấn vào hành lang an toàn hàng hải tại một số khu vực cũng đặt ra nguy cơ đối với hoạt động tàu thuyền.
Điều này cho thấy Việt Nam cần một cơ chế quy hoạch không gian biển đồng bộ hơn giữa:
Hàng hải và cảng biển.
Nuôi trồng thủy sản.
Điện gió ngoài khơi.
Các ngành kinh tế biển khác.
Vai trò của hệ thống hàng hải càng trở nên quan trọng khi lượng hàng hóa qua cảng biển Việt Nam liên tục tăng.
Theo số liệu được đưa ra tại hội thảo, năm 2025, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển đạt khoảng 0,82 tỷ tấn và năm 2026 được kỳ vọng có thể vượt 1 tỷ tấn.
Trong bối cảnh Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, việc duy trì các tuyến hàng hải và luồng tàu an toàn, thông suốt không chỉ là câu chuyện của ngành vận tải biển mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực logistics và thương mại quốc gia.
VISABA vì vậy đề xuất cần tăng cường nguyên tắc bảo đảm an toàn cho các tuyến hàng hải quốc tế và luồng cảng biển trọng điểm, đồng thời xây dựng quy hoạch vùng biển số hóa dùng chung giữa các ngành.
Nếu ngành hàng hải đang đối mặt với bài toán xung đột không gian thì các doanh nghiệp nuôi biển lại gặp khó khăn từ sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật.
Theo đại diện Hiệp hội Nuôi biển Việt Nam (VSA), quy định mới trong lĩnh vực nông nghiệp đã hướng tới cắt giảm thủ tục đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản trên biển.
Tuy nhiên, khi triển khai dự án, nhà đầu tư vẫn có thể gặp vướng mắc giữa thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư và thủ tục giao khu vực biển.
Vấn đề nằm ở chỗ:
Doanh nghiệp muốn được giao khu vực biển có thể cần hồ sơ liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư.
Nhưng khi thực hiện thủ tục đầu tư, doanh nghiệp lại có thể được yêu cầu cung cấp tài liệu chứng minh quyền sử dụng địa điểm.
Trong khi khu vực biển chưa được giao thì doanh nghiệp chưa thể có quyền sử dụng khu vực đó.
Điều này tạo ra một vòng thủ tục khiến nhiều dự án khó triển khai trên thực tế.
Một đề xuất đáng chú ý khác là nghiên cứu cơ chế xác nhận quyền sử dụng khu vực biển lâu dài, được gọi là “Sổ Xanh”, tương tự vai trò của giấy tờ xác lập quyền sử dụng đất trên đất liền.
Nếu có cơ sở pháp lý rõ ràng về quyền sử dụng khu vực biển và tài sản hình thành trên biển, doanh nghiệp nuôi biển có thể thuận lợi hơn trong việc:
Tiếp cận vốn ngân hàng.
Thế chấp tài sản.
Góp vốn đầu tư.
Chuyển nhượng quyền tài sản theo quy định.
Tiếp cận các sản phẩm bảo hiểm phù hợp.
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với mô hình nuôi biển công nghiệp xa bờ, bởi các dự án có thể cần nguồn vốn đầu tư rất lớn và phải đối mặt với rủi ro cao từ thời tiết, thiên tai.
Việt Nam có lợi thế rất lớn về biển, nhưng lợi thế tự nhiên chỉ thực sự tạo ra giá trị khi đi cùng quy hoạch rõ ràng và cơ chế quản lý đồng bộ.
Trong thời gian tới, bài toán quan trọng không chỉ là đầu tư thêm cảng biển, phát triển điện gió hay mở rộng nuôi trồng thủy sản.
Quan trọng hơn là phải giải quyết được sự giao thoa giữa các ngành trên cùng một không gian biển.
👉 Hàng hải cần hành lang an toàn.
👉 Điện gió cần không gian phát triển.
👉 Nuôi biển cần khu vực sản xuất ổn định.
👉 Doanh nghiệp cần thủ tục rõ ràng để có thể đầu tư dài hạn.
Khi những điểm nghẽn về quy hoạch và thể chế được tháo gỡ, kinh tế biển mới có điều kiện phát huy đầy đủ tiềm năng và trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam.
🚢 ĐẠI LÂM LOGISTICS – Cùng Đại Lâm, vươn tầm thế giới
Đại Lâm Logistics thường xuyên cập nhật các thông tin mới về hàng hải, cảng biển, xuất nhập khẩu và thị trường logistics, giúp doanh nghiệp chủ động trước những thay đổi của chuỗi cung ứng.
📞 Hotline: 032 844 8668
📧 Email: contact@dailamlogistics.com
🌐 Website: dailamlogistics.com
