Với đường bờ biển dài hơn 3.260 km cùng vị trí nằm trên nhiều tuyến hàng hải quốc tế quan trọng, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế để phát triển kinh tế biển và logistics. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục dịch chuyển, việc khai thác hiệu quả không gian biển không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của hoạt động xuất nhập khẩu.
Theo nhiều chuyên gia, để phát huy tối đa tiềm năng này, Việt Nam cần phát triển đồng bộ hệ sinh thái hàng hải, từ đóng tàu, vận tải biển, cảng biển đến logistics, đồng thời đầu tư vào nguồn nhân lực và hoàn thiện thể chế nhằm tạo nền tảng cho một nền kinh tế biển hiện đại và bền vững.
Sau gần 40 năm đổi mới, ngành hàng hải Việt Nam đã có nhiều bước tiến đáng kể.
Từ đội tàu chỉ khoảng 0,5 triệu DWT vào năm 1986, đến nay Việt Nam đã sở hữu đội tàu với tổng trọng tải hơn 12 triệu DWT, gồm gần 2.000 tàu biển và hơn 3.000 phương tiện pha sông – biển.
Song song với đó, ngành công nghiệp đóng tàu cũng có sự phát triển mạnh mẽ. Việt Nam hiện nằm trong nhóm những quốc gia có năng lực đóng tàu lớn trên thế giới, với khả năng thiết kế và đóng mới nhiều loại tàu chuyên dụng có tải trọng lớn.
Tuy nhiên, năng lực vận tải quốc tế của đội tàu Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn. Hiện nay, phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu trên các tuyến biển xa vẫn được vận chuyển bởi các hãng tàu nước ngoài, trong khi thị phần vận tải quốc tế của đội tàu Việt Nam chỉ chiếm khoảng 5%.
Điều này cho thấy dư địa để phát triển đội tàu biển quốc gia vẫn còn rất lớn.
Ngành vận tải biển thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ dưới tác động của các quy định về giảm phát thải và phát triển bền vững.
Các tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) như EEXI, CII cùng mục tiêu Net Zero đang thúc đẩy các hãng tàu đầu tư vào đội tàu sử dụng nhiên liệu sạch và công nghệ tiết kiệm năng lượng.
Đối với Việt Nam, việc từng bước phát triển đội tàu sử dụng nhiên liệu thay thế như LNG, methanol, ammonia hoặc các giải pháp hybrid sẽ góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về môi trường trong hoạt động vận tải biển.
Theo phân tích của các chuyên gia, vận tải biển không thể phát triển độc lập.
Một hệ sinh thái hàng hải hiện đại cần được hình thành trên cơ sở kết nối chặt chẽ giữa bốn mắt xích quan trọng:
Mỗi mắt xích đều có vai trò riêng nhưng phụ thuộc lẫn nhau.
Một đội tàu hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu hệ thống cảng nước sâu. Ngược lại, cảng biển hiện đại cũng khó tối ưu công suất nếu kết nối logistics phía sau cảng chưa đồng bộ.
Do đó, phát triển logistics không chỉ là đầu tư phương tiện vận tải mà cần được nhìn nhận trong tổng thể của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Một trong những nội dung được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là vai trò của ngành công nghiệp đóng tàu đối với năng lực tự chủ hàng hải quốc gia.
Việc phát triển công nghiệp đóng tàu không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn tạo điều kiện để hình thành chuỗi cung ứng công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và từng bước làm chủ các công nghệ thiết kế, chế tạo.
Bên cạnh đóng mới, hoạt động sửa chữa, bảo dưỡng và hoán cải tàu theo tiêu chuẩn xanh cũng được xem là lĩnh vực có nhiều tiềm năng phát triển trong những năm tới.
Trong xu hướng phát triển mới, việc thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực hàng hải không chỉ hướng tới mở rộng quy mô sản xuất mà còn cần ưu tiên các dự án có khả năng chuyển giao công nghệ và kết nối doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng.
Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành đóng tàu, công nghiệp hỗ trợ và logistics Việt Nam trong dài hạn.
Bên cạnh hạ tầng và công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao cũng được xem là điều kiện quan trọng để phát triển ngành hàng hải.
Đội ngũ thuyền viên, kỹ sư đóng tàu, chuyên gia cảng biển và logistics có trình độ chuyên môn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả vận hành và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Song song với đó, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp cũng sẽ là nền tảng thúc đẩy hệ sinh thái hàng hải phát triển bền vững.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, sự phát triển của ngành hàng hải không chỉ mang ý nghĩa ở quy mô đội tàu hay số lượng cảng biển.
Một hệ thống hàng hải hiện đại sẽ góp phần:
Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp mở rộng thị trường và thích ứng tốt hơn với những biến động của thương mại toàn cầu.
Sự phát triển của kinh tế hàng hải không chỉ được đo bằng số lượng tàu hay quy mô cảng biển, mà còn ở khả năng kết nối hiệu quả giữa các mắt xích trong chuỗi logistics.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, một hệ sinh thái hàng hải đồng bộ sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, tối ưu chi phí và nâng cao tính chủ động trong hoạt động giao nhận quốc tế.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng chú trọng đến phát triển bền vững, logistics xanh và chuỗi cung ứng hiện đại sẽ trở thành những yếu tố quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Vì vậy, việc đầu tư vào hạ tầng, công nghệ, nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa vận tải biển, cảng biển và logistics sẽ là nền tảng để Việt Nam khai thác hiệu quả hơn lợi thế từ kinh tế biển.
Với phương châm "Cùng Đại Lâm, vươn tầm thế giới", Đại Lâm Logistics không ngừng cập nhật xu hướng phát triển của ngành logistics và hàng hải, mang đến các giải pháp vận chuyển quốc tế, logistics tích hợp và tư vấn chuỗi cung ứng, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hoạt động xuất nhập khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
