Theo Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam (VATA), từ đầu năm 2025 đến nay, nhiều doanh nghiệp vận tải trên cả nước đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lái xe hạng CE và D, đặc biệt là tài xế điều khiển xe đầu kéo, sơ mi rơ-moóc và xe khách cỡ lớn.
Đáng chú ý, tại các trung tâm logistics như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng và Đà Nẵng, có khoảng 25–30% xe đầu kéo phải nằm bãi do không có tài xế điều khiển. Đây không chỉ là bài toán của ngành vận tải mà còn có thể tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng hàng hóa trong thời gian tới.
Theo VATA, nguyên nhân chủ yếu đến từ những thay đổi trong quy định về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe.
Các quy định mới khiến số lượng học viên nâng hạng từ C lên CE và từ D1, D2 lên D giảm đáng kể. Đồng thời, yêu cầu về sân bãi và cơ sở vật chất cũng khiến nhiều trung tâm đào tạo không còn đủ điều kiện mở lớp.
Hiện nay:
Bên cạnh đó, quy định về độ tuổi và điều kiện nâng hạng giấy phép lái xe được cho là chưa phù hợp với thực tế, khiến nguồn nhân lực kế cận ngày càng hạn chế.
Trong khi đó, đội ngũ lái xe hiện nay đang có xu hướng già hóa, với độ tuổi bình quân tại nhiều doanh nghiệp dao động từ 45–50 tuổi.
Đối với doanh nghiệp vận tải, việc sở hữu phương tiện không đồng nghĩa với khả năng khai thác hiệu quả nếu thiếu nhân lực.
Theo phản ánh từ các doanh nghiệp, nhiều xe đầu kéo buộc phải dừng hoạt động vì không có tài xế. Một số tuyến vận tải đường dài trước đây bố trí hai lái xe nay chỉ còn một người điều khiển, dẫn đến:
Điều này đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh doanh nghiệp xuất nhập khẩu đang yêu cầu thời gian giao nhận ngày càng chính xác để đảm bảo lịch tàu và hạn chế phát sinh chi phí lưu container, lưu bãi.
Thiếu tài xế xe đầu kéo không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp vận tải mà còn có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Khi năng lực vận chuyển đường bộ giảm, hàng hóa có nguy cơ bị chậm đưa vào cảng hoặc kéo dài thời gian giao nhận container. Điều này có thể dẫn đến:
Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng cạnh tranh, chỉ một mắt xích trong chuỗi logistics bị gián đoạn cũng có thể làm tăng chi phí và giảm hiệu quả của toàn bộ quá trình vận hành.
Trước thực trạng trên, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đã kiến nghị Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xem xét sửa đổi những quy định còn bất cập trong đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe hạng CE và D.
Bên cạnh đó, VATA cũng đề xuất:
Theo VATA, nếu tình trạng thiếu hụt lái xe không được giải quyết trong 3–5 năm tới, ngành vận tải đường bộ có thể đối mặt với nguy cơ thiếu nhân lực nghiêm trọng, kéo theo những tác động lớn đến chi phí logistics và chuỗi cung ứng hàng hóa trên phạm vi cả nước.
Trong bối cảnh nguồn lực vận tải có thể bị hạn chế, doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên chủ động xây dựng kế hoạch logistics với thời gian dự phòng phù hợp.
Một số giải pháp có thể cân nhắc gồm:
Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro phát sinh và hạn chế ảnh hưởng khi thị trường vận tải gặp biến động.
Thiếu tài xế xe đầu kéo là vấn đề cho thấy nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng trong năng lực logistics quốc gia, bên cạnh hạ tầng hay công nghệ.
Trong thực tế, doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường chỉ quan tâm đến cước vận tải hoặc lịch tàu, nhưng khả năng huy động phương tiện và tài xế đúng thời điểm cũng quyết định tiến độ giao nhận hàng hóa. Khi nguồn nhân lực vận tải thiếu hụt, áp lực có thể lan sang toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khâu lấy container, vận chuyển nội địa đến giao hàng tại cảng.
Đối với Đại Lâm Logistics, việc theo dõi sát các biến động của thị trường vận tải, chủ động phối hợp với đối tác và xây dựng kế hoạch vận hành linh hoạt là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động logistics diễn ra thông suốt, giúp khách hàng hạn chế rủi ro và tối ưu hiệu quả chuỗi cung ứng.
Đại Lâm Logistics – Đồng hành cùng doanh nghiệp trong mọi hành trình xuất nhập khẩu
Với phương châm "Cùng Đại Lâm, vươn tầm thế giới", Đại Lâm Logistics luôn cập nhật những thay đổi của thị trường logistics, đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc xây dựng giải pháp vận chuyển linh hoạt, tối ưu chi phí và đảm bảo tiến độ giao nhận trong bối cảnh chuỗi cung ứng liên tục biến động.
