Bộ Tài chính cắt giảm 7 thủ tục hải quan trong lĩnh vực hàng miễn thuế
Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 2017/QĐ-BTC, công bố danh mục thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực hải quan để triển khai Nghị định số 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế.
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của quyết định lần này là bãi bỏ 7 thủ tục hải quan và đồng thời điều chỉnh, bổ sung 11 thủ tục khác, hướng tới mục tiêu đơn giản hóa quy trình, giảm thủ tục hành chính nhưng vẫn nâng cao hiệu quả quản lý.
Theo kế hoạch, các quy định mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 21/8/2026.
Vì sao Bộ Tài chính điều chỉnh thủ tục trong lĩnh vực hàng miễn thuế?
Trong nhiều năm qua, hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế được điều chỉnh bởi nhiều quy định khác nhau, dẫn đến tình trạng một số thủ tục có nội dung chồng chéo hoặc chưa còn phù hợp với thực tế.
Đợt rà soát lần này được thực hiện nhằm:
- Đơn giản hóa thủ tục hành chính.
- Giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
- Hạn chế các khâu trung gian trong quá trình xử lý hồ sơ.
- Chuẩn hóa quy trình quản lý theo hướng tập trung và minh bạch hơn.
Có thể thấy, đây không chỉ là việc cắt giảm thủ tục, mà còn là bước tái cấu trúc toàn bộ quy trình quản lý đối với hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.
7 thủ tục hải quan chính thức được bãi bỏ
Theo Quyết định 2017/QĐ-BTC, Bộ Tài chính đã bãi bỏ 7 thủ tục hành chính từng được quy định tại các quyết định trước đây.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là bỏ thủ tục hải quan, kiểm tra và giám sát đối với trường hợp doanh nghiệp có nhiều cửa hàng hoặc kho hàng miễn thuế do nhiều cơ quan hải quan khác nhau quản lý.
Quy định này được kỳ vọng sẽ giảm tình trạng xử lý chồng chéo giữa các đơn vị quản lý, đồng thời rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các thủ tục được xây dựng riêng cho từng nhóm đối tượng mua hàng miễn thuế cũng không còn tồn tại dưới dạng thủ tục độc lập.
Ví dụ:
- Người nhập cảnh qua sân bay quốc tế.
- Hành khách trên các chuyến bay quốc tế đến Việt Nam.
- Người chờ xuất cảnh mua hàng tại cửa hàng miễn thuế trong nội địa.
Việc hợp nhất các quy trình này cho thấy xu hướng chuyển từ quản lý phân tán sang mô hình quản lý thống nhất.
Ngoài ra, một số thủ tục liên quan đến:
- Hàng bán tại cửa hàng miễn thuế chuyển sang tái xuất.
- Hàng hóa đưa vào tiêu thụ nội địa.
- Hàng nhập khẩu để bán tại cửa hàng miễn thuế.
…cũng được bãi bỏ nhằm đơn giản hóa hoạt động nghiệp vụ.
Không chỉ cắt giảm, Bộ Tài chính còn chuẩn hóa 11 thủ tục quan trọng
Song song với việc tinh giản thủ tục, Bộ Tài chính cũng điều chỉnh 11 thủ tục hành chính có tính chất bao quát toàn bộ chuỗi hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.
Các quy định mới tập trung vào nhiều nội dung quan trọng như:
- Đưa hàng hóa từ nội địa vào kho hoặc cửa hàng miễn thuế.
- Điều chuyển hàng hóa giữa các kho và cửa hàng.
- Quản lý hàng hóa đưa lên tàu bay phục vụ chuyến bay quốc tế.
- Bán hàng cho các đối tượng được hưởng quyền ưu đãi miễn trừ.
- Bán hàng cho thuyền viên tàu biển quốc tế.
- Giao hàng cho khách xuất cảnh tại nước ngoài.
Đồng thời, quy trình xử lý đối với hàng hóa thay đổi mục đích sử dụng, tiêu thụ nội địa hoặc tái xuất cũng được quy định rõ ràng hơn.
Một số nội dung liên quan đến tiêu hủy hàng hóa, hàng mẫu, hàng thử và bao bì nhập khẩu cũng được hoàn thiện nhằm tăng tính minh bạch trong quá trình quản lý.
Báo cáo quyết toán được siết chặt hơn
Một điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là quy định về báo cáo quyết toán hàng miễn thuế.
Theo quy định mới:
- Chậm nhất 90 ngày kể từ khi kết thúc năm tài chính, doanh nghiệp phải nộp báo cáo quyết toán theo nguyên tắc nhập – xuất – tồn.
- Báo cáo được thực hiện thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
- Trường hợp hệ thống gặp sự cố, doanh nghiệp được phép nộp bằng chứng từ giấy theo mẫu quy định.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan Hải quan sẽ xem xét và phản hồi trong thời hạn 20 ngày.
Đối với các báo cáo không thuộc diện kiểm tra, cơ quan Hải quan cũng sẽ phản hồi trên hệ thống điện tử và xác nhận doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ báo cáo.
Quy định mới góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
Mặc dù nhiều thủ tục đã được cắt giảm, doanh nghiệp không nên hiểu rằng yêu cầu quản lý được nới lỏng.
Ngược lại, việc tinh giản thủ tục đi kèm với yêu cầu chuẩn hóa hồ sơ và tăng cường quản lý dữ liệu điện tử.
Doanh nghiệp nên chủ động:
- Rà soát quy trình quản lý hàng miễn thuế đang áp dụng.
- Cập nhật các thủ tục mới theo Quyết định 2017/QĐ-BTC.
- Kiểm tra hệ thống quản lý nhập – xuất – tồn để đáp ứng yêu cầu quyết toán điện tử.
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ hải quan, chứng từ kế toán và tài liệu liên quan để phục vụ công tác kiểm tra khi có yêu cầu.
Việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế phát sinh sai sót trong quá trình chuyển đổi sang quy trình mới.
Góc nhìn Đại Lâm Logistics
Ở góc độ logistics và hải quan, việc cắt giảm thủ tục hành chính luôn là tín hiệu tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều đáng chú ý trong lần sửa đổi này không chỉ nằm ở số lượng thủ tục được bãi bỏ, mà ở cách thức quản lý đang thay đổi.
Thay vì quản lý theo nhiều quy trình riêng lẻ, cơ quan quản lý đang hướng đến một mô hình tập trung hơn, trong đó dữ liệu điện tử, báo cáo quyết toán và khả năng truy xuất hồ sơ sẽ trở thành nền tảng của công tác giám sát.
Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cần đầu tư nhiều hơn vào chuẩn hóa quy trình nội bộ, quản lý chứng từ và phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận xuất nhập khẩu, kế toán và đơn vị logistics. Khi dữ liệu được quản lý tốt ngay từ đầu, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng yêu cầu của cơ quan Hải quan mà còn giảm đáng kể thời gian xử lý và các rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành.
