Từ ngày 01/07/2026, Luật Quản lý thuế số 108/2026/QH15, Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới về hóa đơn điện tử và chứng từ điện tử.
Một trong những nội dung được nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh quan tâm là những trường hợp không phải lập hóa đơn điện tử.
Tuy nhiên, điều quan trọng cần hiểu là:
Không phải lập hóa đơn điện tử không có nghĩa là được miễn nghĩa vụ quản lý doanh thu, lưu trữ dữ liệu hay tuân thủ quy định của cơ quan thuế.
Đây là điểm mà nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp rất dễ hiểu nhầm.
Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, một số trường hợp được miễn lập hóa đơn điện tử gồm:
Đối với các trường hợp pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp quy định sử dụng bảng kê thu mua, hộ và cá nhân kinh doanh không phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử.
Những cá nhân phát sinh thu nhập từ hoạt động cho thuê bất động sản cũng thuộc nhóm không phải lập hóa đơn điện tử theo quy định mới.
Đây là nhóm đối tượng được bổ sung và làm rõ trong quy định mới.
Theo đó, thu nhập từ hoạt động cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ nội dung số cho đối tác nước ngoài không thuộc trường hợp phải lập hóa đơn điện tử.
Nếu doanh nghiệp đã khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay, hộ kinh doanh không phải lập hóa đơn điện tử cho các khoản doanh thu này.
Một nội dung được rất nhiều hộ kinh doanh quan tâm là việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Theo quy định mới:
Nếu hộ kinh doanh đang sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc không có mã của cơ quan thuế, đồng thời:
thì không bắt buộc phải chuyển sang sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
Điều này giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thể tiếp tục sử dụng hệ thống hiện tại nếu vẫn đáp ứng đầy đủ yêu cầu pháp luật.
Một thay đổi đáng chú ý trong các quy định mới là cách quản lý doanh thu.
Trước đây, nhiều hộ kinh doanh thường quản lý doanh thu theo từng địa điểm hoặc từng kênh bán hàng.
Hiện nay, cơ quan thuế hướng đến quản lý tổng doanh thu trên tất cả các kênh kinh doanh.
Ví dụ doanh nghiệp cùng lúc bán hàng qua:
thì doanh thu sẽ được tổng hợp để xác định nghĩa vụ thuế.
Điều này đồng nghĩa với việc dữ liệu bán hàng trên các nền tảng cần có sự thống nhất và đồng bộ.
Đây là điểm mà nhiều chuyên gia thuế đặc biệt nhấn mạnh.
Nghị định mới giúp người nộp thuế linh hoạt hơn trong việc lựa chọn hình thức hóa đơn.
Tuy nhiên, trách nhiệm quản lý dữ liệu lại cao hơn trước.
Theo cơ quan thuế, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm ba yêu cầu cốt lõi:
Nói cách khác, quản lý bằng dữ liệu sẽ dần thay thế phương thức kiểm tra thủ công như trước đây.
Theo các chuyên gia tư vấn thuế, phần lớn sai sót hiện nay không đến từ việc xuất hóa đơn hay không.
Mà đến từ việc dữ liệu không thống nhất.
Một số lỗi phổ biến gồm:
Khi cơ quan thuế thực hiện đối chiếu dữ liệu điện tử, những sai lệch này sẽ dễ dàng được phát hiện hơn trước.
Trong bối cảnh quản lý thuế ngày càng số hóa, doanh nghiệp nên chủ động:
Việc đầu tư vào hệ thống dữ liệu ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra hoặc đối chiếu thông tin.
Quy định mới về hóa đơn điện tử không chỉ là thay đổi về thủ tục hành chính mà còn phản ánh xu hướng quản lý thuế dựa trên dữ liệu số.
Trong thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ không chỉ kiểm tra hóa đơn mà còn đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn như phần mềm bán hàng, ngân hàng, sàn thương mại điện tử và các nền tảng số.
Vì vậy, điều doanh nghiệp cần quan tâm không phải là "có phải lập hóa đơn hay không", mà là dữ liệu giao dịch có đầy đủ, chính xác và đồng nhất hay không.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu và logistics, việc quản lý tốt chứng từ, hóa đơn và dữ liệu giao dịch còn giúp quá trình quyết toán thuế, hoàn thuế và giải trình với cơ quan chức năng diễn ra nhanh chóng, hạn chế rủi ro phát sinh.
Nghị định 254/2026/NĐ-CP đã làm rõ nhiều trường hợp không phải lập hóa đơn điện tử, tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế.
Tuy nhiên, miễn lập hóa đơn không đồng nghĩa với miễn trách nhiệm quản lý dữ liệu.
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngành thuế đang được đẩy mạnh, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ "đáp ứng quy định" sang "quản trị dữ liệu bài bản".
Đó không chỉ là yêu cầu tuân thủ pháp luật mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp vận hành minh bạch, giảm rủi ro và phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh số.
